درمان دندانقروچه یا براکسیسم، به علت ایجاد، شدت علائم و زمان بروز آن بستگی دارد. گاهی عوامل روانی و استرس نقش اصلی را دارند و در برخی موارد، مشکلات فیزیولوژیک و دندانی عامل بروز آن هستند. به همین دلیل، تشخیص علت زمینهای و انتخاب روش درمانی مناسب، نخستین گام برای کنترل این عارضه و پیشگیری از آسیبهای بیشتر به دندانها و فک است. در ادامه این مقاله از سایت مواد و تجهیزات دندانپزشکی دنتیوا با بررسی روشهای درمان دندان قروچه همراه باشید.
آیا دندانقروچه درمان دارد؟
بله، دندانقروچه قابل کنترل و در بسیاری از موارد قابل درمان است. روش درمان به علت، شدت و نوع دندانقروچه بستگی دارد و هدف آن کاهش علائم و جلوگیری از آسیب به دندانها و فک است. اگر نمی دانید براکسیم یا دندان قروچه چیست این مقاله را از دست ندهید.
درمانهای مبتنی بر رفع عامل روانی دندانقروچه
- راهکارهای آرامسازی و مدیریت استرس: کاهش تنشهای روزمره و استفاده از تکنیکهای آرامسازی میتواند شدت دندانقروچه را کاهش دهد.
- بیوفیدبک: با افزایش آگاهی فرد از فعالیت عضلات فک، به او کمک میکند انقباض و فشار عضلات را بهتر تشخیص داده و کنترل کند.
- کاهش مصرف کافئین: محدود کردن مصرف کافئین، بهویژه در ساعات پایانی روز، میتواند به بهبود خواب و کاهش تحریکپذیری کمک کند.
- مدیتیشن: تمرین منظم مدیتیشن میتواند به کاهش استرس و تنش ذهنی کمک کرده و در کنترل دندانقروچه مؤثر باشد.
- ماساژ و کمپرس گرم: ماساژ عضلات فک و استفاده از کمپرس گرم میتواند به کاهش تنش و درد عضلانی کمک کند.
- استفاده از روشهای طبیعی آرامسازی: برخی روشهای مکمل ممکن است به آرامش و کاهش تنش کمک کنند؛ بااینحال، شواهد علمی درباره اثربخشی مستقیم موادی مانند روغن نعنا برای درمان دندانقروچه محدود است.
درمانهای مبتنی بر رفع عامل فیزیکی دندانقروچه
- دارودرمانی کوتاهمدت: در برخی موارد شدید، پزشک ممکن است برای کاهش موقت فعالیت یا اسپاسم عضلات، دارو تجویز کند.
- کورونوپلاستی: در موارد خاص، اصلاح انتخابی سطح دندانها با هدف ایجاد هماهنگی بیشتر در تماسهای دندانی انجام میشود.
- ارتودنسی: اگر ناهماهنگی بایت یا مشکلات اکلوژن در وضعیت دندانها و عملکرد فک نقش داشته باشد، درمان ارتودنسی میتواند برای اصلاح آن مورد استفاده قرار گیرد.
- جراحی مفصل فک: در موارد شدید و خاص که آسیب قابلتوجهی در مفصل گیجگاهیفکی وجود داشته باشد، ممکن است درمان جراحی مطرح شود.
روشهای کاربردی درمان اثرات دندانقروچه
پس از درمان خود این عارضه، نوبت به ترمیم خساراتی میرسد که در نتیجهٔ آن به سلامت دندانها وارد آمدهاست. نکتهٔ مهم این است که این روشها بر بهبود اثرات دندانقروچه و یا مدیریت آنها متمرکزند و جای درمان آن را نمیگیرند.با اینهمه، این بخش درمان شامل 4 روش کاربردی میشود که عبارتاند از:
1. استفاده از نایت گارد
اولین و مؤثرترین راهکار برای جلوگیری از پیشرفت آسیبهای ناشی از دندانقروچه و مدیریت عوارض آن بهکارگیری ابزاریست که یک لایهٔ محافظ بین دندانهای فک بالا و پایین ایجاد میکند: نایت گارد؛ که بهخصوص برای براکسیسم در طول خواب شب — زمانی که فرد هیچگونه کنترلی روی رفتار خود ندارد — بهکار میرود. محافظ شب بخش زیادی از نیروی فشاری حاصل از دندانقروچه را جذب میکند، بنابراین برای افرادی که از شدت بالای این عارضه یا نوع شب آن رنج میبرند و احتمال اینکه بهطور کامل درمان شوند در آنها پایین است، بسیار مناسب میباشد و میتواند فشار را از روی مفصل فک بردارد، دردهای عضلانی صورت را تسکین دهد و از بروز ترکخوردگیها و شکستگی دندانها پیشگیری نماید.
2. باندینگ کامپوزیت
اگر آسیب ناشی از دندانقروچه در مراحل اولیه باشد، یعنی صرفاً ساییدگیها و لبپریدگیهایی در دندانها دیده شود، استفاده از رزین های کامپوزیت جهت ترمیم، هم سادهتر است و هم مقرونبهصرفهتر. در این روش، دندانپزشک از ماده باندینگ روی دندانهای صدمهدیده استفاده میکند و آن را شکل و صیقل میدهد تا ظاهری طبیعی پیدا کند و با دندانهای مجاور مطابقت یابد. از این طریق، دندانهای ترمیمشده دیگر لبههایی تیز نخواهند داشت و کارآیی خود را نیز بازمییابند.
3. ونیرهای دندانی
ونیرها میتوانند برای ترمیم دندانهای قدامی آسیبدیده در اثر دندانقروچه استفاده شوند و علاوه بر بازگرداندن عملکرد دندان، فرم، طول و رنگ ازدسترفته را نیز اصلاح کنند. این روش نسبتاً کمتهاجمی است، اما در مقایسه با روکشها آسیبپذیرتر بوده و معمولاً برای دندانهای خلفی مناسب نیست. همچنین ونیرها بیشتر برای ترمیم پیامدهای دندانقروچه کاربرد دارند و علت آن را درمان نمیکنند.
4. روکشهای دندانی
در جایی که آسیب حاصل از دندانقروچه تا آنجا پیش رفته باشد که مینای دندان ساییده و دچار تحلیل شده باشد، پای استفاده از تاجها یا همان روکشهای دندانی وسط میآید: کلاهکهایی که روی دندانهای بهشدت صدمهدیده و فرسوده را میپوشانند تا آنها را تقویت و ازشان محافظت کنند. از این طریق نیز هست که از پوسیدگی دندان، شکستن آن و حتی ازدسترفتنش پیشگیری میکنند.
کدام روش برای درمان اثرات دندانقروچه مناسبتر است؟
مثل تقریباً تمام حوزههای دیگر درمان، دربارهٔ ترمیم اثرات دندانقروچه نیز نمیتوان به فقط یک روش اشاره کرد و گفت که از همه مناسبتر است! بلکه دندانپزشک با بررسی چند فاکتور اساسی بهترین رویکرد برای معالجهٔ هر فرد را انتخاب میکند که ازجملهٔ آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نوع براکسیسم بیمار (ادامهدار بودن یا نبودن دندانقروچه پس از ترمیم)
- موقعیت دندان در دهان
- شدت آسیب وارده
- ترجیح خود فرد
جمعبندی
دندانقروچه عارضهای است که درمان آن باید بر اساس علت، شدت و نوع براکسیسم انتخاب شود. در مواردی که عوامل روانی نقش دارند، مدیریت استرس، مدیتیشن و روشهایی مانند بیوفیدبک میتوانند به کنترل علائم کمک کنند و در صورت وجود عوامل فیزیکی، درمانهای دندانپزشکی و فکی مورد توجه قرار میگیرند.
