راهنمای مرحله‌به‌مرحله سمان کردن روکش و ترمیم

قبل از استفاده از سیمان دندان چه نکاتی را باید بررسی کرد؟

قبل از شروع سمان‌کردن، باید مشخص شود که قرار است چه ترمیمی و روی چه سطحی سمان شود. برای مثال، پروتکل مورد استفاده برای یک روکش زیرکونیا الزاماً با ونیر سرامیکی یا روکش فلزی یکسان نیست. علاوه بر جنس ترمیم، باید میزان گیر و مقاومت تراش، وضعیت حاشیه‌ها و امکان ایزولاسیون را هم در نظر گرفت.

به‌طور کلی، پیش از انتخاب سیمان این موارد را بررسی کنید:

• نوع ترمیم: روکش، بریج، اینله، آنله، ونیر یا پست
• جنس ترمیم: فلزی، زیرکونیا، لیتیوم دی‌سیلیکات، سرامیک یا کامپوزیت
• میزان گیر مکانیکی تراش
• وضعیت عاج و مینای دندان
• امکان کنترل رطوبت و آلودگی
• نیاز کیس به سمان موقت یا دائمی
• نیاز به باندینگ شیمیایی یا میکرومکانیکی

مرورهای علمی درباره کاربردهای بالینی انواع سیمان دندان تأکید می‌کنند که هیچ سیمانی برای تمام شرایط بالینی مناسب نیست و انتخاب باید بر اساس نوع ترمیم، بستر دندان و ویژگی‌های ماده انجام شود.

طرز استفاده از سیمان دندان به چه صورت است؟

مراحل دقیق بسته به نوع سیمان متفاوت است، اما روند کلی سمان‌کردن ترمیم غیرمستقیم را می‌توان در چند مرحله مشخص دنبال کرد.

1. بررسی فیت ترمیم قبل از سمان‌کردن

قبل از اینکه سیمان را آماده کنید، ترمیم را روی دندان امتحان کنید. فیت داخلی، نشستن کامل ترمیم، تماس‌های پروگزیمال و اکلوژن باید بررسی شوند.

این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ چون بعد از شروع کار با سیمان، زمان محدودی برای اصلاح یا خارج کردن ترمیم دارید. اگر روکش به‌درستی نمی‌نشیند، اضافه کردن سیمان راه‌حل اصلاح فیت نامناسب نیست.

2. تمیز کردن سطح دندان

پس از بررسی فیت، سطح دندان باید از بقایای مواد موقت، پلاک، بزاق و سایر آلودگی‌ها پاک شود.

در این مرحله نباید یک نسخه واحد برای تمام سیمان‌ها در نظر گرفت. برای نمونه، بعضی سیمان‌های گلاس‌آینومر به شرایط سطحی متفاوتی نسبت به سیستم‌های رزینی نیاز دارند. بنابراین سطح دندان باید مطابق دستورالعمل سیمان انتخاب‌شده آماده شود.

3. آماده‌سازی سطح داخلی ترمیم

این مرحله یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های بین انواع ترمیم است.

برای مثال، آماده‌سازی سطح داخلی لیتیوم دی‌سیلیکات با زیرکونیا یکسان نیست. در برخی سرامیک‌های شیشه‌ای، اچینگ و سپس استفاده از سیلان در پروتکل‌های چسبندگی کاربرد دارد؛ در مقابل، زیرکونیا معمولاً به رویکردهای متفاوتی مانند سندبلاست و استفاده از پرایمرهای حاوی MDP نیاز دارد.

بنابراین نمی‌توان دستورهایی مانند «همه روکش‌ها را با اسید اچ کنید» را به‌عنوان یک قانون عمومی بیان کرد. دستورالعمل سازنده ترمیم و سیمان باید مبنا قرار گیرد. راهنماهای بالینی شرکت GC نیز برای ترمیم‌های مختلف، آماده‌سازی متفاوتی را بر اساس جنس ماده توصیه می‌کنند.

4. آماده‌کردن سیمان

نحوه آماده‌سازی به نوع سیمان بستگی دارد. برخی محصولات به صورت پودر و مایع هستند، بعضی به شکل کپسول و برخی نیز به صورت سرنگ‌های دو خمیری عرضه می‌شوند.

در سیمان‌های پودر-مایع، نسبت ترکیب اهمیت زیادی دارد و تغییر نسبت می‌تواند روی زمان کار، ویسکوزیته و خواص نهایی اثر بگذارد. در سیستم‌های اتومیکس نیز باید دستورالعمل مربوط به زمان کار و نحوه خروج ماده رعایت شود.

برای مثال، در دستور مصرف یک سیمان گلاس‌آینومر، نسبت پودر به مایع و زمان اختلاط به‌صورت مشخص تعیین شده است؛ بنابراین نمی‌توان زمان یا نسبت ترکیب یک محصول را به محصول دیگری تعمیم داد.

5. قرار دادن سیمان روی ترمیم یا سطح موردنظر

پس از آماده‌شدن سیمان، مقدار مناسبی از آن روی سطح داخلی ترمیم قرار می‌گیرد. هدف این نیست که فضای داخلی ترمیم بیش از حد با سیمان پر شود؛ ضخامت لایه سیمان باید با طراحی ترمیم و دستورالعمل ماده سازگار باشد.

در سیمان‌های رزینی، زمان کار محدود است و پس از قرار دادن ماده باید ترمیم در زمان مناسب روی دندان نشسته شود. تأخیر در این مرحله می‌تواند روی نشستن کامل ترمیم اثر بگذارد.

6. نشاندن ترمیم روی دندان

ترمیم باید در مسیر صحیح روی دندان قرار بگیرد و فشار مناسب برای نشستن کامل آن اعمال شود.

در این مرحله باید از جابه‌جایی ترمیم جلوگیری کرد. فشار بیش از حد یا حرکت دادن ترمیم در زمان گیرش نیز می‌تواند باعث ایجاد مشکل در ضخامت لایه سیمان یا موقعیت نهایی ترمیم شود.

7. برداشتن اضافه‌های سیمان

پس از نشستن ترمیم، سیمان اضافی در اطراف حاشیه‌ها و نواحی بین‌دندانی باید در زمان مناسب برداشته شود.

زمان دقیق این کار به نوع سیمان بستگی دارد. برخی مواد زمانی که به حالت ژل یا حالت لاستیکی می‌رسند، راحت‌تر برداشته می‌شوند. در برخی سیمان‌های رزینی نیز می‌توان از tack cure برای رسیدن به قوام مناسب جهت حذف اضافات استفاده کرد.

برای مثال، در یک پروتکل رزین‌سمنت، ابتدا ترمیم در موقعیت خود قرار می‌گیرد، سپس اضافه سیمان به وضعیت مناسب برای حذف می‌رسد و بعد فرآیند پلیمریزاسیون تکمیل می‌شود.

8. تکمیل گیرش یا لایت‌کیور

آخرین مرحله به سیستم گیرش سیمان وابسته است.

اگر سیمان light-cure باشد، شدت و زمان تابش لایت‌کیور باید مطابق دستورالعمل محصول و شرایط ترمیم باشد. در سیمان‌های dual-cure بخشی از گیرش می‌تواند از طریق واکنش شیمیایی انجام شود و در صورت امکان، لایت‌کیور نیز برای تکمیل پلیمریزاسیون استفاده شود.

این نکته به‌خصوص در ترمیم‌هایی که ضخامت یا اپاسیته بالایی دارند اهمیت دارد؛ زیرا نور ممکن است به تمام نواحی سیمان به یک اندازه نرسد.

تفاوت طرز استفاده از سیمان موقت و دائم چیست؟

سیمان موقت با هدف ایجاد گیرش قابل‌برگشت‌تر استفاده می‌شود؛ بنابراین کنترل میزان گیر، امکان خارج کردن ترمیم و پاک‌سازی بقایای سیمان اهمیت زیادی دارد.

در مقابل، در سمان دائم تمرکز اصلی روی ایجاد گیر مناسب، آب‌بندی حاشیه، پایداری ترمیم و سازگاری سیمان با جنس ترمیم و بافت دندان است.

نکته مهم این است که حتی انتخاب سیمان موقت نیز نباید صرفاً بر اساس «قابل برداشتن بودن» انجام شود. برخی ترکیبات موقت می‌توانند روی مراحل بعدی باندینگ اثر بگذارند؛ بنابراین انتخاب ماده باید با درمان نهایی هماهنگ باشد. مرورهای بالینی درباره سیمان‌های لوتینگ نیز بر تفاوت کاربرد سیمان‌های موقت و دائمی و اهمیت انتخاب ماده بر اساس شرایط کیس تأکید دارند.

آیا برای همه روکش‌ها از یک سیمان استفاده می‌شود؟

خیر. یکی از اشتباهات رایج این است که یک سیمان به‌عنوان گزینه مناسب برای تمام روکش‌ها در نظر گرفته شود.

برای نمونه:

این جدول صرفاً یک چارچوب انتخاب است و جایگزین دستورالعمل محصول یا پروتکل مربوط به ماده ترمیمی نیست. منابع تخصصی نیز تأکید می‌کنند که انتخاب سیمان باید هم‌زمان با در نظر گرفتن جنس ترمیم و شرایط دندان انجام شود.

اشتباهات رایج هنگام استفاده از سیمان دندان

بخش قابل‌توجهی از خطاهای سمان‌کردن الزاماً از خود ماده ناشی نمی‌شود؛ بلکه به نحوه آماده‌سازی کیس و اجرای پروتکل مربوط است.

انتخاب سیمان بدون توجه به جنس ترمیم

یک سیمان ممکن است برای زیرکونیا مناسب باشد اما برای یک سرامیک شیشه‌ای به پروتکل دیگری نیاز داشته باشد. بنابراین انتخاب ماده باید از جنس ترمیم شروع شود، نه صرفاً از موجود بودن سیمان در مطب.

بی‌توجهی به آلودگی سطح

وجود بزاق، خون یا رطوبت کنترل‌نشده می‌تواند در سیستم‌های چسبنده روی سطح اتصال اثر منفی بگذارد. به همین دلیل، کنترل محیط و آماده‌سازی صحیح سطوح بخش جدایی‌ناپذیر سمان‌کردن است.

تغییر خودسرانه نسبت پودر و مایع

در سیمان‌های پودر-مایع، افزایش یا کاهش پودر برای رسیدن به قوام دلخواه می‌تواند خواص و زمان کار ماده را تغییر دهد. نسبت توصیه‌شده سازنده باید رعایت شود.

عجله در برداشتن یا برداشتن دیرهنگام اضافات

زمان مناسب حذف excess برای هر ماده متفاوت است. برداشتن خیلی زود ممکن است باعث جابه‌جایی سیمان از حاشیه شود و تأخیر بیش از حد نیز می‌تواند حذف آن را دشوار کند.

تعمیم یک پروتکل به تمام محصولات

حتی دو سیمان از یک خانواده ممکن است زمان کار، نحوه آماده‌سازی سطح و روش گیرش متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل، دستورالعمل مصرف همان محصول مرجع نهایی اجرای پروتکل است. راهنمای GC نیز تأکید می‌کند که انتخاب و کاربرد صحیح لوتینگ‌اِیجنت باید بر اساس نوع ترمیم، شرایط بالینی و ویژگی‌های ماده انجام شود.

جمع‌بندی

طرز استفاده از سیمان دندان یک دستور ثابت برای تمام مواد نیست. روند صحیح از بررسی فیت ترمیم و انتخاب سیمان شروع می‌شود و سپس به آماده‌سازی دندان و سطح داخلی ترمیم، آماده‌کردن ماده، نشاندن ترمیم، حذف اضافات و تکمیل گیرش می‌رسد.

نکته تعیین‌کننده این است که نوع ترمیم، جنس آن و نوع سیمان باید با یکدیگر هماهنگ باشند. بنابراین پیش از اجرای پروتکل، دستورالعمل مصرف همان محصول را بررسی کنید و زمان اختلاط، working time، روش آماده‌سازی سطوح و شرایط گیرش را مطابق آن انجام دهید.

انتخاب سیمان دندان متناسب با نوع درمان

اگر برای درمان‌های پروتزی به دنبال بررسی و مقایسه انواع سیمان دندان هستید، در دنتیوا می‌توانید گزینه‌های موجود را بر اساس نوع ماده و کاربرد موردنظر بررسی کنید و محصول مناسب پروتکل درمانی خود را انتخاب کنید.